Ποιος τροφοδοτεί την τεχνητή νοημοσύνη; Η μεγαλύτερη μεταφορά αξίας στην Ιστορία - ΤΟ ΒΗΜΑ

Ποιος τροφοδοτεί την τεχνητή νοημοσύνη; Η μεγαλύτερη μεταφορά αξίας στην Ιστορία
Ο άνθρωπος εξακολουθεί να είναι ο βασικός τροφοδότης της μηχανικής μάθησης – αλλά η γνώση που παράγει δεν του ανήκει πια

18.02.2026
18:01
The Key Issue
Νίκος Σ. Παναγιώτου
Σε κάθε μεγάλη τεχνολογική μετάβαση, αυτό που μεταβάλλεται δεν είναι μόνο η παρα- γωγή αλλά η ίδια η αρχιτεκτονική της κοινωνικής εξουσίας. Από τη βιομηχανική επανάσταση έως την ψηφιακή εποχή, η αξία μεταφέρθηκε από τη χειρωνακτική εργασία στη μηχανή και αργότερα από την ύλη στην πληροφορία.

Σήμερα, με την τεχνητή νοημοσύνη, βιώνουμε μια μετατόπιση ακόμη βαθύτερη: τη μεταφορά της γνώσης ως μορφή εξουσίας, όπως εύστοχα περιέγραψε ο Φουκό, σε νέους φορείς που δεν ανήκουν πλέον στην κοινωνία αλλά σε ανέλεγκτα τεχνολογικά συστήματα. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν τροφοδοτείται μόνο από ηλεκτρική ισχύ και αλγόριθμους καινοτομίας. Αυτά είναι απαραίτητα, αλλά όχι καθοριστικά.

Το κρίσιμο «καύσιμο» είναι ένα: τα δεδομένα. Με όρους Μπουρντιέ, η ΤΝ δεν εκπαιδεύεται απλώς με πληροφορία – εκπαιδεύεται με συμβολικό και γνωσιακό κεφάλαιο, όχι τα δεδομένα ως στατιστικές ενότητες, αλλά ως ζωντανές αποτυπώσεις ανθρώπινης εμπειρίας, γλώσσας, κρίσης και δημιουργικότητας. Χωρίς αυτά, καμία τεχνολογία, όσο προηγμένη κι αν είναι, δεν μπορεί να «μάθει». Ακριβώς γι' αυτό, τα τελευταία τρία χρόνια βλέπουμε μια παγκό- σμια κούρσα για την απόκτηση, εξαγορά ή δημιουργία δεδομένων. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μεταφορά αξίας στην ιστορία, και συμβαίνει αθόρυβα: από τους ανθρώπους προς τα μοντέλα που τους μαθαίνουν.


Με κάθε ερώτηση, κάθε διόρθωση, κάθε αξιολόγηση μιας απάντησης, εκατομμύρια άνθρωποι τροφοδοτούν την εξέλιξη αυτών των συστημάτων. Και το κάνουν χωρίς να το αντιλαμβάνονται ως «εργασία», παρότι παράγουν αξία ασύγκριτα μεγαλύτερη από την αξία του χρόνου που αφιερώνουν. Δεν είναι τυχαίο ότι οι κορυφαίες εταιρείες ΤΝ επεκτείνουν τη συλλογή και διατήρηση δεδομένων, επενδύουν σε τεράστιες βάσεις περιεχομένου, και –όταν το πραγματικό περιεχόμενο δεν επαρκεί– στρέφονται στη δημιουργία συνθετικών δεδομένων. Τα συνθετικά δεδομένα, που παράγονται από τα ίδια τα μοντέλα, αυξάνονται με γεωμετρικούς ρυθμούς και αποτελούν ήδη άνω του 60% των δεδομένων που χρησιμοποιούνται για να εκπαιδευτούν οι νέες γενιές LLMs.

Ωστόσο, υπάρχει ένα κρίσιμο όριο: μέχρι ποιο σημείο ένα σύστημα μπορεί να εκπαιδεύσει τον εαυτό του χωρίς να αναπαράγει τα λάθη του; Τα συνθετικά δεδομένα επιταχύνουν την εξέλιξη, αλλά εγκυμονούν έναν κίνδυνο: την «αυτο-ανα- κύκλωση» της μηχανικής γνώσης, που σταδιακά απομακρύνεται από τις πραγματικές ανθρώπινες εμπειρίες. Αυτή είναι η μεγάλη αντίφαση της εποχής μας: Η ΤΝ χρειάζεται ολοένα περισσότερα δεδομένα, την ίδια στιγμή που τα διαθέσιμα δεδομένα εξαντλούνται.


Οι άνθρωποι, οι χρήστες, οι δημιουργοί περιεχομένου γίνονται χωρίς να το συνειδητοποιούν η πιο πολύτιμη πηγή παραγωγής του μέλλοντος. Και γι' αυτό, η αξία μεταφέρεται πλέον από την ανθρώπινη νόηση στη μηχανική μάθηση. Ετσι με όρους Χάμπερμας, η δημόσια σφαίρα κινδυνεύει να αντικατασταθεί από μια τεχνική σφαίρα αλγοριθμικής παραγωγής λόγου, όπου η κοινωνική εμπειρία υποχωρεί μπροστά σε υπολογιστικές αναπαραστάσεις της. Η εξίσωση είναι ξεκάθαρη: ένα μοντέλο που μαθαίνει από εκατομμύρια χρήστες είναι πιο πολύτιμο από ένα μοντέλο που στηρίζεται μόνο σε υπολογιστική ισχύ.

Η ανθρώπινη ανατροφοδότηση έχει πολλαπλάσια αξία από οποιονδήποτε αλγόριθμο βελτιστοποίησης. Δεν είναι τυχαίο ότι μεγάλες εταιρείες επενδύουν πλέον δισεκατομμύρια όχι σε hardware, αλλά σε τεράστιες ομάδες ανθρώπινης αξιολόγησης. Ο άνθρωπος εξακολουθεί να είναι ο βασικός τροφοδότης της μηχανικής μάθησης – αλλά η γνώση που παράγει δεν του ανήκει πια. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αντικαθιστά απλώς εργασίες· αναδια- μορφώνει τον τρόπο με τον οποίο παράγεται η αξία, και κατά συνέπεια ποιος την ελέγχει.

Στην εποχή των πλατφορμών, το αντάλλαγμα για τη «δωρεάν» πρόσβαση ήταν η εκχώρηση των προσωπικών μας δεδομένων. Σήμερα, πληρώνουμε με κάτι πολύ πιο βαθύ: με τη συμμετοχή μας στη διαμόρφωση της μηχανικής γνώσης. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν η ΤΝ θα κυριαρχήσει. Το ερώτημα είναι ποιος θα καθορίζει τα δεδομένα που τη διαμορφώνουν, και ποιος θα επωφεληθεί από αυτή την τεράστια μεταφορά αξίας. Θα παραμείνει συγκεντρωμένη σε λίγες εταιρείες ή θα μοιραστεί πιο δίκαια στα οικοσυστήματα που βοηθούν να την εκπαιδεύσουν; Μπορεί η κοινωνία να αξιώσει μέρος αυτής της αξίας; Η απάντηση θα καθορίσει όχι μόνο την οικονομία της επόμενης δεκαετίας, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε την ίδια τη γνώση. Καθώς τα συνθετικά δεδομένα πολλαπλασιάζονται και οι μηχανές μαθαίνουν από τις προηγούμενες εκδοχές του εαυτού τους, η ανθρώπινη συμβολή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Το μέλλον της ΤΝ δεν θα κριθεί από τους αλγόριθμους, αλλά από την ποιότητα –και τη διαχείριση– των ανθρώπινων δεδομένων που θα της επιτρέψουμε να χρησιμοποιήσει. Ισως τελικά η μεγαλύτερη μεταφορά αξίας στην ιστορία να μην είναι οικονομική. Να είναι γνωσιακή. Και η πραγματική πρόκληση για τις κοινωνίες να μην είναι να προστατεύσουν τα δεδομένα τους, αλλά τη δημιουργική ικανότητα που τα παράγει.

ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
ΔΕΔΟΜΕΝΑ
Ακολούθησε το Βήμα στο Google news και μάθε όλες τις τελευταίες ειδήσεις.
Σχετικά άρθρα
Τεχνητή Νοημοσύνη: Θα αποτελέσει η σήμανση «human-made»ένδειξη ανώτερης ποιότητας;
16.02.2026, 15:07

Τεχνητή Νοημοσύνη: Η αργή μετατόπιση του ανθρώπου και η νέα μορφή ειδωλοποίησης
18.02.2026, 09:15

Η συμβολή της Ελλάδας στη στρατηγική της ΕΕ για τα deepfakes
18.02.2026, 09:08

Τεχνητή Νοημοσύνη: Ευκαιρίες, προκλήσεις, ευθύνη στη νέα πραγματικότητα
18.02.2026, 09:07

Εφόσον η ανθρωπότητα δεν κατορθώσει να ορίσει το μέλλον της δεν θα έχει μέλλον
18.02.2026, 09:06

Η θριαμβευτική επιστροφή της δημοσιογραφίας
17.02.2026, 18:35

AI Storytelling: Ιστορίες στο όριο του ανθρώπου και της μηχανής
17.02.2026, 18:47

Νέος ορίζοντας για τον στρατηγικό σχεδιασμό των πανεπιστημίων
17.02.2026, 10:12

Σχόλια
Άφησε το σχόλιό σου
Όνομα

50 /50
Σχόλιο

2000 /2000
ΥΠΟΒΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ
Όροι Χρήσης. Το site προστατεύεται από reCAPTCHA, ισχύουν Πολιτική Απορρήτου & Όροι Χρήσης της Google.
Περισσότερα από ΤΟ ΒΗΜΑ
Τελευταίες Ειδήσεις

Συγκρούσεις διαδηλωτών με την αστυνομία στην Αλβανία υπό τη σκιά του Μπερίσα
Συναγερμός στο Παρίσι: Εκκενώνονται κεντρικά κτίρια μετά από απειλές για βόμβα

Βασιλική Κρίση; Ο Άντριου, ο Νόμος και το Στέμμα υπό Εξέταση

Καθαρά Δευτέρα 2026: Ποια σούπερ μάρκετ θα είναι ανοιχτά και με τι ωράριο


THE KEY ISSUE
ΟΛΑ ΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τεχνητή Νοημοσύνη: Η Ευρώπη και το φαντασιακό της γνωσιοποίησης
The Key Issue
Χαράλαμπος Τσέκερης, Γιώργος Ευθυμίου

Τεχνητή Νοημοσύνη: Πώς τα πανεπιστήμια μπορούν να «τρέξουν» κι όχι απλώς να ακολουθήσουν
The Key Issue
Χρύσα Σοφιανοπούλου

Δυνατότητες και προκλήσεις στην εποχή της 5ης Επιστημονικής Μεθόδου
The Key Issue
Γιάννης Ιωαννίδης

Προσωπικά Δεδομένα και Τεχνητή Νοημοσύνη: Μια σχέση άρρηκτη, άνιση και αρκετά επικίνδυνη
The Key Issue
Λίλιαν Μήτρου
ΔΗΜΟΦΙΛΗ
1
Ποια είναι η Eileen Gu, η κορυφαία σκιέρ που έβαλε στη θέση του δημοσιογράφο που υποτίμησε τη νίκη της - Grace
2
Απόηχοι της δεκαετίας του 1930: Είμαστε πιο κοντά από ό,τι νομίζουμε;
3
Τρίγωνο Αφροδίτης–Δία: Τα ζώδια που κερδίζουν τύχη, έρωτα και ευκαιρίες - Grace
4
Οι Μεσσίες της εβδομάδας: Από τον Akylas στον Μπραντ Πιτ
5
Τυρινή - 4 γλυκά για να απολαύσετε πριν τη νηστεία
6
Τι φταίει και γιατί κλείνουν τα μικρά βιβλιοπωλεία όπως το Λεξικοπωλείο;
7
Ένα μήνα μετά την επίθεση του Brooklyn, Victoria και David Beckham μοιράστηκαν εικόνες του γιου τους - Grace
8
Καθαρά Δευτέρα 2026: Ποια σούπερ μάρκετ θα είναι ανοιχτά και με τι ωράριο
9
Τα 4 ζώδια που έχουν τις περισσότερες πιθανότητες να ερωτευτούν παράφορα το επόμενο διάστημα - Grace
10
Ταξί: Άνεργοι 2.000 οδηγοί - «Η κυβέρνηση μάς στέλνει στον όλεθρο», η προειδοποίηση

ΟΛΑ ΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τζεφ Μπέζος, Ιλον Μασκ, Μπερνάρ Αρνό: Οι ολιγάρχες της διπλανής πόρτας
Οι απολύσεις στην «Washington Post» γίνονται η αφορμή να χαρτογραφήσουμε την κυνική παντοκρατορία τριών από τους πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο.

Κώστας Μπουρούσης

Βενσάν Μινιέ: «Ο άνθρωπος βλέπει τον κόσμο των ζώων μόνο μέσα από το πρίσμα του δικού του συμφέροντος»
Ο βραβευμένος γάλλος φωτογράφος άγριας φύσης και σκηνοθέτης μιλάει για το νέο του ντοκιμαντέρ, «Το τραγούδι του δάσους», μια αριστουργηματική κινηματογραφική ωδή για το περιβάλλον.

Γιάννης Ζουμπουλάκης

Lady Gaga: Η τέχνη της μεταμόρφωσης
Γιώργος Σκίντσας

Χρύσανθος Πανάς: «Τα αληθινά έργα τέχνης έχουν ενέργεια»
Γιώργος Νάστος
ΜΟΝΟ ΑΠΟ ΤΟ ΒΗΜΑ

Το 48ωρο Μητσοτάκη στην Ινδία - Τι γίνεται με τα θερμά μέτωπα στην Αθήνα
Πολιτική
Ελένη Γκρήγκοβιτς



Ειδήσεις
Τελευταίες Ειδήσεις
Πολιτική
Κοινωνία
Δικαιοσύνη
Οικονομία
Κόσμος
Διπλωματία
Πολιτισμός
Νέες Εποχές
Science
Υγεία
Τεχνολογία
Αθλητισμός
Life
Wellness
Ελληνική Κουζίνα
Ταξίδι
ΒΗΜΑ Green
Βιβλία
Media
Αυτοκίνητο
Τα νέα της αγοράς
Συνδρομές
International Edition
Γνώμες
Γιώργος Βέλτσος
Δέσποινα Δημά
Περικλής Δημητρολόπουλος
Χρήστος Δόγας
Αντώνης Καρακούσης
Γιάννης Καρτάλης
Πάνος Κολιαστάσης
Λευτέρης Κουσούλης
Δήμητρα Κρουστάλλη
Νίκη Λυμπεράκη
Ιωάννα Μάνδρου
Τάσος Μαντικίδης
Γιάννης Μαρίνος
Μάνος Μίχαλος
Μαρίλια Παπαθανασίου
Μάρνυ Παπαματθαίου
Γιώργος Παπαχρήστος
Γιάννης Πρετεντέρης
Ιωάννα Σουφλέρη
Αλέξης Σταμάτης
Μαργαρίτα Σφέτσα
Βασίλης Σφήνας
Ράνια Τζίμα
Στράτος Φαναράς
Δημήτρης Χόνδρος
Μόνο στο Βήμα
The Wall Street Journal
Βηματοδότης
Πανδώρα
Σίβυλλα
ΤΟ ΒΗΜΑ History
ΤΟ ΒΗΜΑ Intelligence
ΒΗΜΑgazino
Grace
Podcasts
TΟ ΒΗΜΑ Σήμερα
TΟ ΒΗΜΑ Science
Σινεμά στη σέντρα
TΟ ΒΗΜΑ στην Ιστορία
Το Μυστικό της Κοιλάδας
Πολυτεχνείο
Γλώσσα - Γλώσσα
Videos
Newsletters
5 το πρωί
Βηματοδότης
ΤΟ ΒΗΜΑ History
Special Editions
Μαθητικές Εφημερίδες
Διαγωνισμός Σχολικών Εφημερίδων
Πρόγραμμα B/innovate
Διαγωνισμός News Challenge
ΟΠΑ News
Πανεπιστήμιο Αθηνών
100 Χρόνια Βήμα

© 2026 TO BHMA • All rights reserved.


Newsletter 5 το πρωί
Πέντε ειδήσεις για να ξεκινήσεις τη μέρα σου


Έχω διαβάσει και αποδέχομαι τους όρους της πολιτικής προστασίας δεδομένων
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232446

Ειδήσεις
Γνώμες
Μόνο στο Βήμα
ΒΗΜΑgazino
Συνδρομές
International Edition
Podcasts
Special Editions
Videos
Newsletters
Περισσότερα
ALTER EGO MEDIA BRAND © 2026 TO BHMA • ALL RIGHTS RESERVED.

ΜΕΛΟΣ

Απόρρητο