"Spleen" (LXXVII)

 Je suis comme le roi d’un pays pluvieux,Riche, mais impuissant, jeune et pourtant très vieux,Qui, de ses précepteurs méprisant les courbettes,S’ennuie avec ses chiens comme avec d’autres bêtes.Rien ne peut l’égayer, ni gibier, ni faucon,Ni son peuple mourant en face du balcon.Du bouffon favori la grotesque balladeNe distrait plus le front de ce cruel malade;Son lit fleurdelisé se transforme en tombeau,Et les dames d’atour, pour qui tout prince est beau,Ne savent plus trouver d’impudique toilettePour tirer un souris de ce jeune squelette.Le savant qui lui fait de l’or n’a jamais puDe son être extirper l’élément corrompu,Et dans ces bains de sang qui des Romains nous viennent,Et dont sur leurs vieux jours les puissants se souviennent,II n’a su réchauffer ce cadavre hébétéOù coule au lieu de sang l’eau verte du Léthé

☺

Αυτοί είναι οι πρώτοι στίχοι από το διάσημο ποίημα "Spleen" (LXXVII) του Charles Baudelaire, από τη συλλογή Τα Άνθη του Κακού (Les Fleurs du Mal). Πρόκειται για μια από τις πιο εμβληματικές περιγραφές της μελαγχολίας, της ανίας και της ψυχικής παράλυσης.

Ακολουθεί μια πιστή έμμετρη απόδοση στα ελληνικά, που προσπαθεί να διατηρήσει το σκοτεινό και παρακμιακό ύφος του ποιητή:

---

Σπλήνα (Spleen) – Κάρολος Μποντλέρ

Είμαι σαν τον βασιλιά μιας χώρας βροχερής,

πλούσιος μα ανήμπορος, γέρος σε νιάτα οργιαστικής πηγής,

που περιφρονώντας των δασκάλων του τις υποκλίσεις,

βαριέται με τα σκυλιά του, όπως με κάθε τι που θα γνωρίσεις.

Τίποτα δεν τον φαιδρύνει, ούτε γεράκι ούτε κυνήγι,

ούτε ο λαός του που μπρος στο μπαλκόνι του ξεψυχά και λυγίζει.

Του αγαπημένου του γελωτοποιού η αλλόκοτη μπαλάντα

δεν διώχνει τη συννεφιά απ' το μέτωπο αυτού του αρρώστου, πάντα·

το κρεβάτι του το κεντημένο με κρίνους γίνεται μνήμα,

και οι κυρίες της αυλής, που κάθε πρίγκιπα βλέπουν σαν θύμα,

δεν βρίσκουν πια ντύσιμο προκλητικό, γυμνό ή ωραίο,

για να αποσπάσουν ένα χαμόγελο απ’ το σκελετό αυτό τον μοιραίο.

Ο αλχημιστής που του φτιάχνει χρυσό, ποτέ του δεν μπόρεσε

το στοιχείο το σάπιο απ' την ύπαρξή του να ξεριζώσει,

κι ούτε σ’ εκείνα τα λουτρά αίματος, που απ’ τους Ρωμαίους κρατάνε,

και που οι ισχυροί στα γεράματα τους πάντα τα αναζητάνε,

δεν κατάφερε να ζεστάνει αυτό το αποχαυνωμένο πτώμα,

όπου αντί για αίμα, ρέει το πράσινο νερό της Λήθης ακόμα.

---

Λίγα λόγια για το ποίημα

Ο Μποντλέρ χρησιμοποιεί την εικόνα ενός "ανήμπορου βασιλιά" ως μεταφορά για τον ίδιο του τον εαυτό. Παρά τα νιάτα και τα πλούτη (τη δημιουργική του ευφυΐα), νιώθει εγκλωβισμένος σε μια πνευματική αποσύνθεση.

• Το "πράσινο νερό της Λήθης": Στο τέλος, το αίμα του βασιλιά έχει αντικατασταθεί από το νερό του ποταμού της λήθης, συμβολίζοντας την απόλυτη απώλεια της επιθυμίας για ζωή.

• Η αντίθεση: Ενώ το προηγούμενο κείμενο που παρέθεσες μιλούσε για τον κόσμο ως "ψυχαγωγία για τους νεκρούς", εδώ ο Μποντλέρ περιγράφει έναν ζωντανό που νιώθει ήδη νεκρός, για τον οποίο καμία ψυχαγωγία δεν είναι αρκετή.